ROME, Ý – Ngân hàng Trung ương Ý đã đưa ra cảnh báo nghiêm trọng rằng sự sụp đổ giá Ethereum có thể đe dọa đến sự ổn định tài chính toàn cầu, theo một báo cáo nghiên cứu gần đây đánh giá các rủi ro hệ thống từ hạ tầng tiền mã hóa. Phân tích của ngân hàng trung ương này là một trong những đánh giá chi tiết nhất về cách thất bại của mạng blockchain có thể lan truyền các cú sốc đến tài chính truyền thống. Báo cáo đặc biệt nhấn mạnh cách mô hình kinh tế của các validator Ethereum tạo ra những điểm dễ tổn thương có thể lan tỏa qua hệ thống thanh toán và thanh toán stablecoin.
Sự sụp đổ giá Ethereum: Hiểu mối lo ngại của Ngân hàng Trung ương
Báo cáo nghiên cứu của Ngân hàng Trung ương Ý, công bố đầu năm 2025, đánh giá các kịch bản cực đoan trong đó token gốc của Ethereum trải qua sự sụt giảm giá thảm khốc. Các nhà phân tích của ngân hàng trung ương đặc biệt cảnh báo rằng vì các validator nhận phần thưởng bằng ETH, một đợt giảm giá mạnh có thể kích hoạt việc rút hàng loạt validator khỏi mạng lưới. Hệ quả, làn sóng rút lui này sẽ làm suy yếu các cơ chế bảo mật của blockchain và có khả năng khiến quá trình tạo block bị trì hoãn. Ngoài ra, báo cáo lưu ý rằng Ethereum xử lý hàng tỷ USD giá trị giao dịch mỗi ngày, khiến bất kỳ gián đoạn nào cũng đặc biệt hệ trọng.
Các nhà nghiên cứu đã sử dụng phương pháp kiểm tra sức chịu đựng thường áp dụng cho các tổ chức tài chính truyền thống. Họ mô phỏng nhiều kịch bản cú sốc giá để đánh giá khả năng chịu đựng của mạng lưới. Phân tích chỉ ra rằng cơ chế đồng thuận proof-of-stake của Ethereum tạo ra các phụ thuộc kinh tế khác biệt cơ bản so với hệ thống thanh toán truyền thống. Các validator phải stake 32 ETH để tham gia đảm bảo an ninh mạng lưới, dẫn đến mức độ phơi nhiễm lớn với biến động giá token. Thiết kế kinh tế này khiến an ninh mạng lưới liên quan trực tiếp đến niềm tin thị trường vào giá trị của ETH.
Rủi ro ổn định tài chính từ hạ tầng tiền mã hóa
Cảnh báo của Ngân hàng Trung ương Ý vượt ra ngoài các cơ chế nội bộ của Ethereum để đánh giá các tác động rộng lớn hơn đến ổn định tài chính. Báo cáo nhấn mạnh rằng Ethereum đóng vai trò hạ tầng thanh toán quan trọng cho nhiều ứng dụng tài chính. Cụ thể, blockchain này xử lý giao dịch cho các stablecoin lớn như USDC và USDT, vốn duy trì vốn hóa thị trường hàng tỷ USD. Ngoài ra, các tài sản token hóa đại diện cho chứng khoán thực tế ngày càng dựa vào mạng Ethereum để thực hiện chức năng thanh toán và chuyển nhượng.
Các nhà phân tích xác định ba kênh truyền dẫn chính cho lây lan tài chính:
- Gián đoạn hệ thống thanh toán: Việc thanh toán stablecoin bị trì hoãn có thể ảnh hưởng đến giao dịch thương mại
- Thất bại trong thanh toán: Chuyển nhượng tài sản token hóa có thể bị dừng xử lý
- Suy giảm niềm tin: Sự hoảng loạn trên thị trường tiền mã hóa có thể lan sang thị trường truyền thống
Đã từng có tiền lệ lịch sử cho những lo ngại này. Sự sụp đổ của hệ sinh thái Terra năm 2022 cho thấy các thất bại tiền mã hóa có thể tạo ra làn sóng lây lan toàn thị trường. Tuy nhiên, phân tích của Ngân hàng Trung ương Ý cho thấy tầm quan trọng trung tâm của Ethereum còn tạo ra rủi ro hệ thống lớn hơn. Vai trò nền tảng của mạng lưới này có nghĩa là các vấn đề có thể ảnh hưởng tới các ứng dụng xây dựng trên đó, không chỉ riêng Ethereum.
Kinh tế học validator và an ninh mạng lưới
Việc Ethereum chuyển sang cơ chế đồng thuận proof-of-stake vào năm 2022 đã thay đổi căn bản mô hình bảo mật của nó. Các validator giờ đây đảm bảo an ninh mạng lưới bằng cách stake ETH thay vì khai thác tiêu tốn năng lượng. Hệ thống này tạo ra động lực kinh tế trực tiếp phụ thuộc vào giá trị thị trường của ETH. Khi validator nhận phần thưởng bằng một tài sản mất giá, động lực kinh tế để tham gia của họ giảm nhanh chóng. Nghiên cứu của Ngân hàng Trung ương Ý lượng hóa mối quan hệ này, chỉ ra các ngưỡng giá có thể kích hoạt suy giảm an ninh mạng.
Bảng dưới đây minh họa mối quan hệ giữa giá ETH và kinh tế học của validator:
| Mức hiện tại | 3-5% | Lưu chuyển bình thường | Tối thiểu |
| Giảm 50% | 1,5-2,5% | Tăng vừa phải | Một số suy giảm |
| Giảm 90% | 0,3-0,5% | Khả năng rút hàng loạt | Ảnh hưởng nghiêm trọng |
An ninh mạng lưới phụ thuộc vào việc duy trì đủ số lượng validator tham gia. Nếu quá nhiều validator rút lui cùng lúc, những người còn lại có thể gặp khó khăn trong xử lý giao dịch hiệu quả. Kịch bản này có thể tạo ra tồn đọng giao dịch và tăng phí, khiến mạng lưới không còn sử dụng được cho các thanh toán cần xử lý nhanh.
Bối cảnh quản lý toàn cầu và giám sát của ngân hàng trung ương
Nghiên cứu của Ngân hàng Trung ương Ý phù hợp với sự quan tâm ngày càng tăng của các nhà quản lý toàn cầu về rủi ro hệ thống từ tiền mã hóa. Nhiều ngân hàng trung ương và tổ chức quốc tế đã mở rộng giám sát thị trường tài sản số trong những năm gần đây. Financial Stability Board, Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Bank for International Settlements đều đã công bố các nghiên cứu về tác động của tiền mã hóa đến ổn định tài chính. Các nhà quản lý châu Âu đặc biệt tích cực sau khi triển khai quy định Thị trường Đối với Tài sản Mã hóa (MiCA).
Ngân hàng trung ương Ý hoạt động trong khuôn khổ giám sát ổn định tài chính rộng lớn hơn của Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB). Trước đây, ECB từng bày tỏ lo ngại về biến động tiền mã hóa và tác động tiềm tàng đến tài chính truyền thống. Tuy nhiên, báo cáo của Ngân hàng Trung ương Ý cung cấp phân tích kỹ thuật chi tiết hơn về cơ chế blockchain so với các ấn phẩm trước của ngân hàng trung ương. Cách tiếp cận chi tiết này phản ánh sự hiểu biết ngày càng sâu sắc của các tổ chức về hạ tầng tiền mã hóa.
Những phát triển trong quy định trên toàn cầu cho thấy sự hội tụ ngày càng rõ rệt về một số nguyên tắc chính:
- Giám sát hạ tầng: Tăng cường kiểm soát các mạng blockchain với tư cách là hạ tầng tài chính trọng yếu
- Quy định stablecoin: Các quy tắc cụ thể cho tài sản kết nối tiền mã hóa và tài chính truyền thống
- Yêu cầu công bố thông tin: Tăng cường minh bạch về mức độ phơi nhiễm tiền mã hóa tại các tổ chức tài chính
- Kiểm tra sức chịu đựng: Đánh giá thường xuyên về các cú sốc thị trường tiền mã hóa đối với ổn định tài chính
Tiền lệ lịch sử và khả năng phục hồi thị trường
Thị trường tiền mã hóa đã trải qua nhiều đợt sụt giảm giá lớn mà không gây ra khủng hoảng tài chính lan rộng. Đợt giảm hơn 80% của bitcoin năm 2018 và suy thoái thị trường năm 2022 chủ yếu vẫn giới hạn trong thị trường tài sản số. Tuy nhiên, phân tích của Ngân hàng Trung ương Ý cho thấy vai trò hiện tại của Ethereum khác biệt đáng kể so với các cấu trúc thị trường tiền mã hóa trong quá khứ. Sự tích hợp với tài chính truyền thống thông qua stablecoin và token hóa tạo ra các kênh truyền dẫn mới.
Các thành phần thị trường đã phát triển nhiều cơ chế để giải quyết lo ngại về biến động. Các nhà phát hành stablecoin duy trì tài sản dự trữ và cơ chế đổi trả. Các giao thức tài chính phi tập trung triển khai các cơ chế ngắt mạch và quy trình tắt khẩn cấp. Các tổ chức tài chính truyền thống thường giới hạn mức độ phơi nhiễm tiền mã hóa nhờ khung quản lý rủi ro nghiêm ngặt. Tuy nhiên, nghiên cứu của ngân hàng trung ương đã xác định những lỗ hổng tiềm ẩn trong các biện pháp bảo vệ này khi xảy ra các kịch bản cực đoan.
Kết luận
Cảnh báo của Ngân hàng Trung ương Ý về việc sụp đổ giá Ethereum đe dọa ổn định tài chính đánh dấu một bước phát triển quan trọng trong phân tích tiền mã hóa của ngân hàng trung ương. Thay vì coi tài sản số là ngoại vi, nghiên cứu thừa nhận sự tích hợp ngày càng sâu với tài chính truyền thống. Phân tích đặc biệt nhấn mạnh cách kinh tế học của mạng blockchain tạo ra những điểm dễ bị tổn thương mới có thể truyền tải cú sốc qua hệ thống thanh toán và thanh toán bù trừ. Dù các kịch bản cực đoan vẫn chỉ là giả định, báo cáo này đóng góp vào các cuộc thảo luận quan trọng về việc quản lý hạ tầng tiền mã hóa. Các cơ quan tài chính trên toàn thế giới có khả năng sẽ kết hợp những nhận định này vào công tác giám sát và quy định liên tục khi tài sản số tiếp tục phát triển.
Câu hỏi thường gặp
Q1: Kịch bản cụ thể nào mà Ngân hàng Trung ương Ý cảnh báo liên quan đến Ethereum?
Ngân hàng trung ương xem xét một kịch bản cực đoan nơi giá Ethereum sụp đổ mạnh, thậm chí về 0. Tình huống này có thể khiến các validator rút khỏi mạng lưới do phần thưởng ETH mất giá trị, làm suy yếu bảo mật và gián đoạn giao dịch.
Q2: Sự cố với Ethereum có thể ảnh hưởng đến ổn định tài chính truyền thống như thế nào?
Ethereum đóng vai trò hạ tầng thanh toán cho stablecoin và tài sản token hóa trị giá hàng tỷ USD. Nếu mạng lưới gặp sự cố bảo mật hoặc chậm xử lý giao dịch, các công cụ tài chính này có thể bị lỗi, ảnh hưởng đến doanh nghiệp và cá nhân dựa vào chúng để thanh toán hoặc chuyển giao tài sản.
Q3: Điều gì khiến Ethereum khác biệt so với các tiền mã hóa khác về rủi ro tài chính?
Vai trò của Ethereum như một nền tảng cho các ứng dụng phi tập trung, đặc biệt là stablecoin và tài sản token hóa, tạo liên kết sâu hơn với tài chính truyền thống so với các loại tiền mã hóa thuần đầu cơ. Cơ chế proof-of-stake cũng tạo ra sự phụ thuộc kinh tế độc đáo giữa an ninh mạng lưới và giá trị token.
Q4: Đã từng có ngân hàng trung ương nào đưa ra cảnh báo tương tự chưa?
Một số ngân hàng trung ương và tổ chức quốc tế đã bày tỏ lo ngại chung về rủi ro tiền mã hóa, nhưng báo cáo của Ngân hàng Trung ương Ý cung cấp phân tích kỹ thuật chi tiết bất thường về các cơ chế blockchain cụ thể và tác động của chúng đối với ổn định tài chính.
Q5: Những biện pháp quản lý nào có thể giải quyết các lo ngại này?
Các biện pháp tiềm năng bao gồm coi một số mạng blockchain như hạ tầng tài chính trọng yếu, ban hành các quy định riêng cho stablecoin, yêu cầu minh bạch về mức độ phơi nhiễm tiền mã hóa tại các tổ chức và thường xuyên kiểm tra sức chịu đựng với các cú sốc thị trường tiền mã hóa.
