Trong một quyết định mang tính bước ngoặt đối với hạ tầng phi tập trung, Pocket Network DAO đã tái định hình căn bản tương lai kinh tế của mình bằng việc thông qua đề xuất then chốt PIP-41, giới thiệu mô hình tokenomics giảm phát cho token POKT. Cuộc bỏ phiếu quản trị này, kết thúc vào tháng 12 năm 2024, yêu cầu một sự thay đổi vĩnh viễn đối với chính sách tiền tệ cốt lõi của giao thức, dự kiến triển khai vào giữa tháng 1 năm 2025. Do đó, mạng lưới sẽ giảm dần tổng nguồn cung token theo thời gian, đánh dấu một chuyển đổi chiến lược quan trọng so với thiết kế lạm phát trước đây. Động thái này trực tiếp giải quyết những lo ngại về tính bền vững lâu dài và điều chỉnh các động lực của giao thức với việc tích lũy giá trị cho các thành viên mạng.
Tokenomics của Pocket Network trải qua thay đổi căn bản
Đề xuất PIP-41 được phê duyệt đã điều chỉnh mô hình tokenomics Shannon hiện tại bằng cách thay đổi chu trình đốt và phát hành token. Trước đây, giao thức sẽ phát hành lại 100% số POKT bị đốt để thanh toán cho các relay trong mạng. Tuy nhiên, theo mô hình mới, chỉ 97,5% số token bị đốt này sẽ được phát hành lại. Như vậy, 2,5% của toàn bộ POKT sử dụng trong các giao dịch relay sẽ bị loại bỏ vĩnh viễn khỏi lưu thông. Cơ chế này tạo ra áp lực giảm phát liên tục. Mỗi giao dịch được xử lý trên mạng RPC phi tập trung hiện nay đều góp phần làm giảm dần tổng nguồn cung POKT.
Thay đổi này thể hiện một sự chuyển hướng có chủ đích về chiến lược kinh tế. Mô hình Shannon gốc, ra mắt cùng với mainnet của mạng, được thiết kế để khuyến khích các node runner thông qua phát hành token mới. Các nhà phân tích mạng lưới và chuyên gia kinh tế blockchain thường tranh luận về khả năng duy trì lâu dài của các mô hình thuần lạm phát như vậy, đặc biệt đối với các giao thức dựa trên tiện ích. Cuộc bỏ phiếu của DAO thể hiện sự chuyển dịch chung sang đề xuất giá trị dựa trên khan hiếm. Hơn nữa, cập nhật này được thực hiện về mặt kỹ thuật thông qua nâng cấp giao thức v1.31, đảm bảo tất cả các thành viên mạng hoạt động đồng thời theo các quy tắc kinh tế mới.
Hiểu cơ chế của mô hình giảm phát mới
Cơ chế cốt lõi rất đơn giản nhưng có tác động sâu sắc. Khi một ứng dụng sử dụng Pocket Network để truy vấn dữ liệu blockchain—một quá trình gọi là “relay”—nó phải trả phí bằng POKT. Phí này sẽ bị đốt. Theo hệ thống cũ, một lượng POKT tương đương sẽ được phát hành và phân phối cho các node runner phục vụ yêu cầu đó. Nay, với PIP-41, lượng phát hành sẽ ít hơn 2,5% so với lượng bị đốt. Hiệu ứng giảm phát liên kết trực tiếp với mức độ sử dụng mạng. Hoạt động mạng càng cao thì tốc độ đốt càng nhanh, hoạt động thấp thì tốc độ đốt chậm lại.
Các thành phần chính của tokenomics mới bao gồm:
- Tỷ lệ đốt: 100% phí relay bị đốt vĩnh viễn.
- Tỷ lệ phát hành: Chỉ 97,5% giá trị đã đốt được phát hành lại làm phần thưởng.
- Thay đổi tổng cung ròng: Giảm ròng 2,5% nguồn cung cho mỗi đơn vị POKT bị đốt.
- Triển khai: Được mã hóa cứng vào giao thức thông qua nâng cấp đồng thuận v1.31.
Cấu trúc này đảm bảo giảm phát được thực hiện bằng thuật toán và không cần tin tưởng. Không có bên trung tâm nào kiểm soát quá trình đốt; đây là chức năng tự động của mã giao thức. Thiết kế cũng duy trì động lực mạnh cho các node runner, vì họ vẫn nhận phần lớn phần thưởng được phát hành cho việc cung cấp hạ tầng ổn định. Cân bằng giữa việc giảm nguồn cung và duy trì doanh thu cho các node operator là trọng tâm trong các cuộc tranh luận cộng đồng về đề xuất.
Phân tích chuyên gia về tính bền vững của giao thức và tích lũy giá trị
Các chuyên gia tokenomics blockchain thường nhấn mạnh thách thức trong việc điều chỉnh giá trị token lâu dài với tiện ích giao thức. Michael Anderson, đồng sáng lập một khuôn khổ đầu tư Web3, nhận xét trong một báo cáo ngành gần đây: “Các giao thức chỉ dựa vào phần thưởng phát hành mới có thể chịu áp lực giảm giá nếu nhu cầu tiện ích không vượt nguồn cung mới. Việc đưa vào cơ chế giảm phát liên kết trực tiếp với mức sử dụng tạo ra động lực kinh tế tự nhiên.” Góc nhìn này làm nổi bật tư duy chiến lược phía sau PIP-41. Bằng cách liên kết giảm cung với nhu cầu mạng, Pocket Network hướng tới nền tảng kinh tế vững chắc hơn.
Quyết định này được đưa ra sau nhiều tháng thảo luận cộng đồng, mô hình kỹ thuật và phân tích so sánh với các dự án hạ tầng phi tập trung khác. Lưu trữ quản trị cho thấy đề xuất đã trải qua nhiều vòng chỉnh sửa, tiếp thu ý kiến từ các node operator, nhà phát triển và người nắm giữ token. Quá trình này thể hiện nguyên tắc E-E-A-T (Kinh nghiệm, Chuyên môn, Thẩm quyền, Đáng tin cậy) khi DAO tận dụng kiến thức kỹ thuật sâu rộng của cộng đồng để đạt được đồng thuận dựa trên dữ liệu. Cuộc bỏ phiếu cuối cùng thu hút sự tham gia mạnh mẽ, cho thấy các bên liên quan rất quan tâm tới tương lai của giao thức.
Tác động so sánh đối với thành viên mạng và thị trường rộng lớn hơn
Sự chuyển đổi sang giảm phát có tác động rõ rệt đến các nhóm thành viên mạng khác nhau. Đối với người nắm giữ POKT, thay đổi này mang lại đặc tính lưu trữ giá trị tiềm năng bên cạnh tiện ích token. Nguồn cung giảm dần, giả sử nhu cầu relay giữ nguyên hoặc tăng, sẽ tạo áp lực kinh tế cơ bản. Đối với node runner, ảnh hưởng tức thời đến phần thưởng là không lớn—giảm 2,5% lượng POKT phát hành so với mô hình cũ. Tuy nhiên, họ có thể được hưởng lợi nếu giá trị phần thưởng nhận được tăng lên. Đối với các nhà phát triển dApp sử dụng mạng, cấu trúc phí vẫn ổn định; họ vẫn trả cùng một mức POKT cho mỗi relay.
| Đốt Token | 100% phí relay | 100% phí relay |
| Phát hành Token | 100% số đã đốt | 97,5% số đã đốt |
| Hiệu ứng tổng cung ròng | Trung tính (lạm phát qua phát hành khác) | Giảm phát (-2,5% mỗi chu kỳ đốt) |
| Nguồn phần thưởng cho Node Runner | Phát hành đầy đủ | Phát hành 97,5% |
| Mục tiêu kinh tế chính | Tăng trưởng & bảo mật mạng | Tăng trưởng, bảo mật & tích lũy giá trị |
Trong lĩnh vực hạ tầng phi tập trung rộng lớn hơn, động thái này đã đặt Pocket Network ở vị thế độc đáo. Trong khi một số đối thủ dựa vào thanh toán stablecoin hoặc mô hình token lạm phát, Pocket Network hiện áp dụng mô hình giảm phát dựa trên mức sử dụng. Điều này có thể ảnh hưởng đến các cuộc thảo luận quản trị ở các DAO khác, tạo tiền lệ cho các giao thức trưởng thành muốn chuyển đổi mô hình kinh tế. Thay đổi này cũng phản ánh xu hướng tăng khi các DAO sử dụng quản trị để tối ưu hóa giao thức sau khi ra mắt, vượt ra ngoài phân phối token ban đầu và hướng đến chính sách tiền tệ tinh vi.
Kết luận
Việc Pocket Network DAO phê duyệt đề xuất tokenomics giảm phát PIP-41 đánh dấu sự tiến hóa quan trọng trong thiết kế kinh tế của giao thức. Bằng cách áp dụng mức đốt vĩnh viễn 2,5% trên tất cả phí relay, mạng lưới chuyển sang mô hình mà việc sử dụng trực tiếp chống lại lạm phát và giảm tổng nguồn cung POKT. Sự chuyển đổi chiến lược này, được thực hiện thông qua quản trị cộng đồng và nâng cấp kỹ thuật, nhằm tăng cường tính bền vững lâu dài và điều chỉnh giá trị người nắm giữ token với tiện ích mạng. Việc triển khai thành công bản cập nhật v1.31 vào giữa tháng 1 năm 2025 sẽ là cột mốc quan trọng cần theo dõi, khi những tác động thực tế của mô hình tokenomics giảm phát mới bắt đầu lan tỏa trên lĩnh vực hạ tầng phi tập trung.
Câu hỏi thường gặp
Q1: Đề xuất PIP-41 của Pocket Network thực sự làm gì?
Đề xuất PIP-41 thay đổi tokenomics của Pocket Network từ chu trình phát hành-đốt trung tính sang giảm phát. Nó quy định chỉ 97,5% số POKT bị đốt được phát hành lại, 2,5% sẽ bị loại bỏ vĩnh viễn khỏi nguồn cung sau mỗi giao dịch relay.
Q2: Khi nào mô hình tokenomics giảm phát mới có hiệu lực?
Các thay đổi dự kiến được triển khai vào giữa tháng 1 năm 2025 thông qua bản cập nhật phần mềm giao thức v1.31. Tất cả các node trên mạng phải nâng cấp lên phiên bản này để thực thi quy tắc mới.
Q3: Điều này ảnh hưởng thế nào tới người vận hành node Pocket Network?
Node runner sẽ thấy phần thưởng POKT nhận được trên mỗi relay giảm 2,5% so với mô hình cũ. Tuy nhiên, điều này có thể được bù đắp nếu giá trị của POKT tăng do áp lực giảm phát lên nguồn cung.
Q4: Thay đổi này có ảnh hưởng tới cách các nhà phát triển trả phí sử dụng mạng không?
Không. Các nhà phát triển ứng dụng vẫn trả cùng một lượng POKT cho mỗi yêu cầu relay. Thay đổi diễn ra ở backend của giao thức, nơi một phần POKT đã thanh toán sẽ không được phát hành lại sau khi bị đốt.
Q5: Tại sao DAO lại bỏ phiếu để làm token của mình giảm phát?
Một DAO có thể áp dụng tokenomics giảm phát nhằm tạo ra sự khan hiếm lâu dài, từ đó có thể tăng giá trị token như một nơi lưu trữ giá trị. Điều này cũng điều chỉnh lợi ích của người nắm giữ token với sự phát triển của mạng, khi việc sử dụng tăng đồng nghĩa với giảm nguồn cung lớn hơn.
