Q1. Para sa mga mambabasa na maaaring ngayon lang narinig ang TEN mula sa mga balita kamakailan, paano mo ipapaliwanag ang pangunahing misyon ng TEN Protocol at ang problemang nilalayon nitong lutasin sa execution landscape ng Ethereum?
Ang ginawa ng Ethereum ay isang radikal na bagay: ginawa nitong globally verifiable ang computation sa pamamagitan ng pagbubunyag ng lahat. Ang trade-off na ito ay nagbukas ng trustless finance – ngunit tahimik din nitong sinira ang malaking bahagi ng mga totoong aplikasyon.
Sa ngayon, kapag gumagamit ka ng karamihan sa mga Ethereum L2, hindi ka lang basta nag-eexecute ng transaksyon. Ibinubunyag mo ang iyong intensyon, estratehiya, timing, at kadalasan pati ang iyong economic reasoning sa bawat bot, kakumpitensya, at kalaban na nagmamasid sa chain. Ang visibility na ito ay nagbibigay-daan sa verification – ngunit nagbubukas din ito ng front-running, strategy extraction, behavioural surveillance, at buong merkado ng pag-atake na nakabatay sa pagkopya ng intensyon nang mas mabilis kaysa kayang tumugon ng tao.
Narito ang TEN upang buwagin ang maling binary na iyon.
Simple lang ipahayag ang aming misyon ngunit mahirap isagawa: payagan ang mga tao na gumamit ng Ethereum applications nang hindi ibinubunyag ang kanilang gustong gawin, habang pinananatili ang Ethereum-grade verifiability. Sa tamang cryptography at execution model, maaari mong patunayan ang tamang computation nang hindi ibinubunyag ang mga input, intermediate steps, o private logic sa likod nito.
Sa praktika, binabago nito ang lahat. Hindi na maaaring mag-front-run ang mga node operator. Maaaring ligtas na magtago ng sikreto ang mga AI agent. Maaaring umiral ang mga laro on-chain nang hindi ibinubunyag ang hidden state. Hindi nakokopya ang mga bid. Hindi kailangang mag-leak ng sensitibong impormasyon ang mga application para lang mapatunayan.
Tungkol ang TEN sa pagpapanumbalik ng isang bagay na aksidenteng nawala sa mga blockchain: ang kakayahang mag-compute nang may kumpiyansa.
Q2. Inilalagay ng TEN ang “compute in confidence” bilang isang nawawalang primitive sa kasalukuyang blockchain stack. Bakit lalong nagiging kinakailangan ang selective confidentiality para sa mga totoong use case sa DeFi, AI, gaming, at enterprise?
Ang bawat matagumpay na software system sa mundo ay umaasa sa access control. Sa Facebook, hindi mo nakikita ang lahat ng post – kundi ang pinapayagan lamang. Sa banking, hindi pampubliko ang iyong balance. Sa mga laro, hindi nakikita ng kalaban ang iyong mga baraha. Sa mga negosyo, mahigpit na binabantayan ang internal na lohika at datos dahil ang paglalantad ay sumisira ng halaga.
Binaligtad ito ng mga blockchain. Ginawa nilang total transparency ang default – na maganda para sa auditability, ngunit mapaminsala sa maraming totoong aplikasyon.
Sa DeFi, nalalantad ng mga user ang kanilang mga estratehiya at nagiging madaling hulaan. Sa gaming, imposibleng maipatupad nang tama ang hidden information, randomness, at fair play. Sa AI at negosyo, ang pagbubunyag ng data, models, o internal decision logic ay maaaring lumabag sa regulasyon o tuluyang alisin ang competitive advantage.
Ang kulang ay hindi tiwala – kundi programmable confidentiality na may cryptographic guarantees. Hindi privacy na idinagdag lang gamit ang centralized servers o legal na pangako, kundi access control na pinapatupad mismo ng protocol.
Iyan ang ibinabalik ng “compute in confidence”: ang kakayahang magpasya kung sino ang makakakita ng ano, habang nananatiling verifiable ang sistema.
Q3. Ang inyong arkitektura ay umaasa sa Trusted Execution Environments imbes na puro ZK o MPC-based na mga paraan. Anong mga trade-off ang ginawa ninyo sa pagpili ng disenyo na ito, at paano ninyo binabawasan ang mga kaugnay na trust assumptions?
Mula pa sa simula, malinaw ang aming constraint: dapat kayang mag-deploy ng mga builders ng totoong EVM applications nang hindi kinakailangang baguhin ang lahat.
Sa pamamagitan ng pagpapatakbo ng buong EVM sa loob ng Trusted Execution Environment, nagagamit ng mga developer ang parehong mga wika, tooling, at mental models na alam na nila – habang nagkakaroon ng selective confidentiality. Nanatiling nakaangkla sa Ethereum ang settlement, liquidity, at composability.
Malakas at mabilis na umuunlad ang mga ZK at MPC approaches, ngunit sa ngayon madalas silang nagdadala ng seryosong trade-offs: circuit complexity, performance bottlenecks, limitadong programmability, o operational overhead na nagpapahirap magtayo at mag-scale ng pangkalahatang layunin na apps.
Ang paggamit ng TEEs ay nagdadagdag ng hardware-rooted trust assumption – at malinaw naming kinikilala iyon. Binabawasan ito ng TEN sa pamamagitan ng layered design: cloud-only hosting upang mabawasan ang physical attack vectors, mandatory remote attestation, redundancy, governance constraints, at mahigpit na security engineering.
Ang resulta ay isang hybrid na modelo. Pampubliko kung dapat ay pampubliko – settlement, auditability, outcomes. Confidential kung kinakailangan – inputs, order flow, at sensitibong estado. Hindi ito tungkol sa ideological purity; ito ay engineering pragmatism.
Q4. Paano pinananatili ng TEN ang Ethereum-grade verifiability at composability habang pinapayagan na manatiling confidential ang ilang bahagi ng execution gaya ng inputs, order flow, o strategies?
Pinaghihiwalay ng TEN kung ano ang kailangang mapatunayan at kung ano ang kailangang makita.
Ang mga tuntunin ng smart contract ay nananatiling pampubliko. Maaaring inspeksyunin ito ng kahit sino. Ang execution ay nangyayari sa loob ng attested TEE, at maaaring patunayan ng network sa pamamagitan ng cryptography na ang tamang code ang tumakbo sa valid na inputs – kahit encrypted ang mga input na iyon.
Bilang Layer 2, patuloy na nagpo-post ang TEN ng rollups at state transitions pabalik sa Ethereum. Nananatili ang finality, settlement, at composability kung saan ito inaasahan ng mga user.
Ang nawawala ay ang hindi kinakailangang paglalantad. Hindi kailangang mag-leak ang intermediate strategies, private thresholds, at sensitibong logic para lang mapatunayan ang correctness.
Ang confidentiality ay nagiging pangunahing kakayahan, hindi workaround.
Q5. Mula sa pananaw ng user experience, paano naiiba ang pakikipag-ugnayan sa isang TEN-powered application kumpara sa paggamit ng tipikal na Ethereum L2 ngayon?
Ang pinakamalaking kaibahan ay sa sikolohikal na aspeto – at ito ay agad na mararamdaman.
Hindi na nakakaramdam ng pagmamanman ang mga user. Walang mempool anxiety, walang kailangang defensive slippage settings, walang private RPC gymnastics para lang makaiwas sa pag-abuso. Default na pribado ang intensyon.
Nagpapasa ka ng bid, strategy, o galaw na may paniniwalang hindi ito makokopya agad – dahil hindi nga. Ang simpleng pagbabagong ito ay naglalapit sa Web3 sa kung paano talaga gumagana ang karaniwang software.
Nagiging likas na katangian ng application mismo ang privacy, hindi isang advanced feature lamang para sa mga eksperto.
Q6. Isa sa mga pangunahing tema ng TEN ay ang pagbawas ng MEV at market exploitation. Paano gumagana sa praktika ang mga mekanismo tulad ng sealed bids, hidden order flow, o private routing, at anong mga nasusukat na pagpapabuti ang kanilang naidudulot?
Binabago ng TEN kung ano ang nakikita habang nagaganap ang execution.
Sa sealed-bid auction, naka-encrypt ang mga bid at pinoproseso sa loob ng TEE. Walang nakakakita ng mga indibidwal na bid sa real time. Depende sa disenyo, maaaring hindi talaga ilantad ang mga bid – tanging ang huling resulta lamang.
Ganon din ang prinsipyo sa hidden order flow. Hindi ipinapahayag sa mundo ang mga estratehiya, kaya walang pwedeng kopyahin, gayahin, o i-sandwich. Hindi kailangang “labanan” ang MEV – wala itong mapagkukunan.
Mahalaga, hindi nito isinusuko ang tiwala. Pampubliko ang mga patakaran, attested ang execution, at nasusuri ang mga resulta. Mapapatunayan mong patas ang proseso nang hindi ibinubunyag ang intensyon.
Q7. Itinampok ng TEN ang mga use case gaya ng verifiable AI agents at provably fair iGaming. Alin sa mga ito ang nakikita mong unang magdadala ng tunay na adoption, at bakit mas akma ito sa TEN kaysa sa transparent-by-default chains?
Ang real-money gaming ang pinaka-malinaw na akma sa malapit na hinaharap.
Nangangailangan ang gaming ng hidden information, mabilis na randomness, at mababang latency. Sinasalungat ng transparent chains ang mga assumptions na ito. Sa testnet ng TEN, nakakita kami ng sampu-sampung libong unique wallets at mahigit isang milyong wagers – napakalaking engagement kumpara sa tipikal na mga testnet.
Ang House of TEN, ang kauna-unahang onchain poker na nilalaro ng mga AI agent, ay naging napakalaking patok noong inilabas namin ito sa beta.
Kasing laki rin ng epekto ang verifiable AI agents ngunit mas matagal bago lubusang magamit. Nagbibigay ito ng confidential treasury management, private decision-making, at AI systems na kayang patunayan ang pagsunod sa mga patakaran nang hindi ibinubunyag ang proprietary models o data.
Direktang nakikinabang ang parehong kategorya mula sa selective confidentiality – at parehong imposibleng gawin nang tama sa transparent-by-default chains.
Q8. Ang trusted hardware ay nagdadala ng ibang klase ng operational risk. Paano dinisenyo ang TEN upang matiyak na ang mga pagkabigo ay madedetect, makokontrol, at marerecover sa halip na maging systemic?
Binabago ng trusted hardware ang failure mode – hindi nito ito tinatanggal.
Ina-assume ng TEN na maaaring may magkamali at dinisenyo ito para sa detectability at containment. Tinitiyak ng remote attestation na mapapansin ang maling execution. Pinipigilan ng redundant operators na maging systemic ang single-node failures. Pinapayagan ng governance mechanisms na ma-isolate o mapalitan ang mga compromised na bahagi.
Hindi bulag na tiwala ang layunin – kundi bounded trust na may matibay na garantiya.
Q9. Lumipat tayo saglit sa network operations: ano ang hitsura ng kasalukuyang operator model, at paano umaabante ang roadmap mula sa bootstrap phase patungo sa higit na desentralisasyon at resilience?
Nagsisimula ang TEN sa limitadong operator set para matiyak ang seguridad at performance, at unti-unti nitong pinapalawak ang partisipasyon habang nagmamature ang tooling, monitoring, at governance.
Ang desentralisasyon ay hindi lang isang checkbox – ito ay isang serye. Bawat yugto ay nagpapataas ng resilience nang hindi isinusuko ang confidentiality guarantees.
Q10. Kadalasang pinagkakamalang palatandaan ng kahandaan ng produkto ang token launches. Paano ninyo internal na pinaghihiwalay ang market events mula sa protocol development, at anong milestones ang pinakamahalaga para sa pagsusuri ng technical progress ng TEN sa susunod na 6–12 buwan?
Napaka-sinasadya namin ito.
Hindi token events ang batayan ng kahandaan. Ang pagpapakawala ng produkto ang mahalaga.
Sa loob, sinusukat ang progreso sa pamamagitan ng audited releases, live applications, operator expansion, aktibidad ng developer, at tunay na revenue-generating use cases na nangangailangan ng confidentiality.
Sa susunod na 6–12 buwan, ang tagumpay ay nakasalalay sa mga kakayahang nailunsad – hindi sa mga kwento ng marketing.
Q11. Sa pagtanaw pabalik, anong operational lessons ang nakuha ng team mula sa paglulunsad ng isang komplikadong infrastructure protocol sa isang highly reflexive na market environment?
Na hindi sapat ang teknolohiya lamang.
Ang execution, komunikasyon, at timing ay nagpapalakas sa isa’t isa – lalo na sa mga merkado kung saan ang perception ay agad na bumabalik sa realidad. Kahit matibay ang system, mahihirapan kung hindi umaayon ang expectations.
Simple ngunit mahigpit ang aral: ang tiwala ay muling binubuo sa pamamagitan ng delivery, hindi ng paliwanag. Mas mahalaga ang gumaganang infrastructure kaysa perpektong messaging.
Q12. Sa pagtingin sa hinaharap, ano ang magiging hitsura ng tagumpay para sa TEN pagkalipas ng isang taon sa usapin ng mga naipadalang kakayahan, adoption ng developer, at totoong mga application na tumatakbo sa production?
Ang tagumpay ay nangangahulugang may mga application na tumatakbo sa production na hindi maaaring umiral sa transparent chains.
Live iGaming. Protektadong DeFi workflows. Verifiable AI agents na namamahala ng totoong halaga. Mga developer na gumagamit ng confidentiality bilang pangunahing disenyo, hindi bilang dagdag lang.
Sa puntong iyon, hindi na “privacy project” ang TEN. Isa na itong foundational infrastructure – ang nawawalang layer na nagpapahintulot sa Ethereum na sa wakas ay suportahan ang buong spectrum ng totoong aplikasyon.
