Nghịch lý của Đạo luật CLARITY

Hiện tại, Dự luật CLARITY đang được xem xét tại Quốc hội Hoa Kỳ đã trở thành một đạo luật gây tranh cãi lớn.

Tác giả: Prathik Desai

Biên dịch: Block unicorn

Trong lịch sử, tiền tệ hiếm khi là trung lập; nó thường có tính tăng giá trị. Ngay từ trước khi ngân hàng hiện đại xuất hiện, người ta đã kỳ vọng rằng việc giữ hoặc cho vay tiền sẽ mang lại lợi nhuận.

Vào khoảng năm 3000 trước Công nguyên, người Mesopotamia cổ đại đã bắt đầu thu lãi suất đối với các khoản vay bằng bạc. Từ thế kỷ thứ 5 trước Công nguyên, người Hy Lạp cổ đại đã sử dụng các khoản vay hàng hải (nautikà) để tài trợ cho các hoạt động thương mại trên biển đầy rủi ro. Trong hệ thống này, người cho vay cung cấp tài chính cho hàng hóa của thương nhân cho mỗi chuyến đi, nếu tàu bị chìm thì họ chịu mọi tổn thất, nhưng nếu tàu trở về an toàn, họ sẽ nhận được lãi suất rất cao (thường từ 22% đến 30%). Ở La Mã, lãi suất ăn sâu vào đời sống kinh tế đến mức thường dẫn đến khủng hoảng nợ, do đó việc tự nguyện xóa nợ trở thành một lựa chọn chính trị tất yếu.

Trong những hệ thống này, quan niệm rằng tiền chỉ là phương tiện lưu trữ giá trị một cách thụ động chưa bao giờ thống trị. Việc giữ tiền mà không nhận được lợi ích là một ngoại lệ. Ngay cả sau khi tài chính hiện đại phát triển, quan điểm về bản chất của tiền tệ càng được củng cố. Gửi tiền tại ngân hàng có thể mang lại lãi suất. Người ta thường cho rằng tiền không có khả năng tăng trưởng lãi kép sẽ dần mất giá trị kinh tế.

Chính trong bối cảnh đó, stablecoin đã bước vào hệ thống tài chính. Bỏ qua công nghệ blockchain, chúng hầu như không có điểm chung nào với các loại tiền mã hóa hay tài sản đầu cơ khác. Chúng tự nhận là đồng đô la kỹ thuật số, được thiết kế cho thế giới do blockchain thúc đẩy, làm mờ ranh giới địa lý và giảm chi phí. Stablecoin hứa hẹn tốc độ thanh toán nhanh hơn, ít ma sát hơn và khả năng sử dụng 24/7. Tuy nhiên, luật pháp Hoa Kỳ cấm các nhà phát hành stablecoin trả lợi nhuận (hoặc lãi suất) cho người nắm giữ.

Đó là lý do tại sao Dự luật CLARITY hiện đang được Quốc hội Hoa Kỳ xem xét lại trở thành một đạo luật gây tranh cãi. Đạo luật này, cùng với dự luật chị em của nó — Dự luật GENIUS đã được thông qua vào tháng 7 năm 2025 — khi được hiểu kết hợp, sẽ cấm các nhà phát hành stablecoin trả lãi suất cho người nắm giữ, nhưng cho phép "phần thưởng dựa trên hoạt động".

Điều này đã làm dấy lên sự phản đối mạnh mẽ từ ngành ngân hàng đối với hình thức lập pháp hiện tại. Một số sửa đổi do các nhóm vận động hành lang ngân hàng đề xuất nhằm loại bỏ hoàn toàn cơ chế thưởng của stablecoin.

Trong phân tích chuyên sâu hôm nay, tôi sẽ chỉ ra cho các bạn, phiên bản hiện tại của Dự luật CLARITY có thể gây ảnh hưởng gì đến ngành công nghiệp tiền mã hóa, cũng như lý do tại sao ngành công nghiệp này lại bức xúc trước dự luật được đề xuất.

Hãy cùng đi vào nội dung chính…

Chỉ chưa đầy 48 giờ sau khi xem xét dự thảo của Ủy ban Ngân hàng Thượng viện, Coinbase đã công khai rút lại sự ủng hộ. Giám đốc điều hành Brian Armstrong đăng trên Twitter: "Chúng tôi thà không có đạo luật còn hơn là có một đạo luật tồi." Ông cho rằng, đề xuất được cho là mang lại sự rõ ràng trong quản lý này thực tế sẽ khiến tình hình ngành càng tệ hơn so với hiện trạng.

Chỉ vài giờ sau khi công ty tiền mã hóa lớn nhất được niêm yết tại Hoa Kỳ rút lại sự ủng hộ, Ủy ban Ngân hàng Thượng viện đã trì hoãn việc xem xét, cuộc họp kín dự kiến sẽ thảo luận về các sửa đổi đối với dự luật này.

Những ý kiến phản đối cốt lõi đối với dự luật này là điều dễ thấy. Đạo luật này nhằm coi stablecoin đơn thuần là công cụ thanh toán, chứ không phải bất kỳ hình thức tài sản tương đương tiền nào. Điều này là tối quan trọng — và cũng gây thất vọng nhất — đối với bất kỳ ai hy vọng stablecoin sẽ cách mạng hóa phương thức thanh toán.

Đạo luật này hạ thấp stablecoin thành kênh chuyển tiền đơn thuần, thay vì là tài sản có thể tối ưu hóa vốn. Như tôi đã đề cập trước đó, tiền tệ không hoạt động theo cách đó. Đạo luật này cấm stablecoin tạo ra lãi suất ở lớp nền tảng, cũng như cấm các phần thưởng dựa trên hoạt động, từ đó hạn chế stablecoin thực hiện những lợi ích tối ưu hóa lợi nhuận mà chúng từng hứa hẹn.

Điều này cũng làm dấy lên mối lo ngại về cạnh tranh. Nếu ngân hàng có thể trả lãi suất cho khoản tiền gửi và cung cấp phần thưởng cho chi tiêu qua thẻ ghi nợ/thẻ tín dụng, vì sao lại cấm nhà phát hành stablecoin làm điều tương tự? Điều này khiến môi trường cạnh tranh nghiêng về các tổ chức hiện có và làm suy yếu nhiều lợi ích lâu dài mà stablecoin cam kết mang lại.

Chỉ trích của Brian không chỉ dừng lại ở lợi suất và phần thưởng của stablecoin, mà còn đề cập đến việc đạo luật này gây hại nhiều hơn lợi cho ngành. Ông cũng nêu bật vấn đề liên quan đến lệnh cấm DeFi.

DeFi Education Fund (một tổ chức vận động và chính sách DeFi) cũng kêu gọi các Thượng nghị sĩ phản đối những sửa đổi đề xuất của dự luật này, vì những sửa đổi đó dường như "chống lại DeFi".

Tổ chức này đăng trên X: "Mặc dù chúng tôi chưa thấy toàn văn các sửa đổi này, nhưng mô tả cho thấy chúng sẽ gây tổn hại nghiêm trọng đến công nghệ DeFi, và/hoặc khiến các quy định về cấu trúc thị trường trở nên bất lợi hơn đối với các nhà phát triển phần mềm."

Mặc dù Dự luật CLARITY chính thức công nhận tính phi tập trung, nhưng nó lại kèm theo một định nghĩa hẹp. Những giao thức nằm dưới "sự kiểm soát chung" hoặc giữ quyền sửa đổi quy tắc hay hạn chế khả năng giao dịch có thể sẽ đối mặt với các nghĩa vụ tuân thủ tương tự ngân hàng.

Quy định nhằm mục đích đưa ra cơ chế kiểm soát và trách nhiệm giải trình. Tuy nhiên, phi tập trung không phải là trạng thái bất biến, mà là một quá trình động đòi hỏi các biện pháp quản trị và kiểm soát khẩn cấp phát triển liên tục để tăng sức chống chịu, chứ không phải nhằm độc quyền. Những định nghĩa cứng nhắc này sẽ mang lại sự bất định bổ sung cho các nhà phát triển và người dùng.

Tiếp theo là token hóa, lĩnh vực này tồn tại khoảng cách lớn giữa cam kết và chính sách. Cổ phiếu và quỹ được token hóa có thể cung cấp tốc độ thanh toán nhanh hơn, giảm rủi ro đối tác và cải thiện cơ chế phát hiện giá liên tục. Cuối cùng, chúng sẽ giúp thị trường hiệu quả hơn bằng cách rút ngắn chu kỳ thanh toán và giảm lượng vốn bị chiếm dụng trong quy trình sau giao dịch.

Tuy nhiên, dự thảo hiện tại của Dự luật CLARITY khiến vị thế pháp lý của chứng khoán token hóa trở nên không chắc chắn. Mặc dù ngôn ngữ của dự luật không cấm rõ ràng, nhưng lại tạo ra đủ sự bất định về vấn đề lưu ký cổ phiếu token hóa.

Nếu stablecoin chỉ được coi là công cụ thanh toán đơn thuần và tài sản token hóa bị giới hạn ở giai đoạn phát hành, thì con đường tiến tới thị trường vốn hiệu quả hơn sẽ bị thu hẹp đáng kể.

Một số người cho rằng, stablecoin vẫn có thể tồn tại như công cụ thanh toán, còn lợi nhuận có thể được cung cấp thông qua quỹ thị trường tiền tệ token hóa, DeFi vault hoặc ngân hàng truyền thống. Quan điểm này về mặt kỹ thuật không sai. Nhưng các thành phần thị trường luôn tìm kiếm phương thức tối ưu hóa vốn hiệu quả hơn. Sự đổi mới thúc đẩy con người tìm cách lách luật. Những cách lách này thường bao gồm chuyển vốn ra nước ngoài. Đôi khi, việc chuyển vốn này thậm chí có thể rất kín đáo, để rồi các cơ quan quản lý về sau có thể hối tiếc vì đã không lường trước được việc tháo chạy vốn này.

Tuy nhiên, lập luận phản đối dự luật này lại vượt trội hơn tất cả các luận điểm khác. Thật khó để không nghĩ rằng, dự luật này ở hình thức hiện tại đã gia cố vị thế của các ngân hàng một cách có hệ thống, làm suy yếu triển vọng đổi mới và gây cản trở nghiêm trọng cho ngành có thể giúp tối ưu hóa thị trường hiện tại.

Tệ hơn nữa, đạo luật này có thể phải trả hai cái giá cực kỳ đắt. Thứ nhất, nó bóp nghẹt bất kỳ hy vọng cạnh tranh lành mạnh nào giữa ngành ngân hàng và tiền mã hóa, trong khi lại cho phép ngân hàng kiếm được nhiều lợi nhuận hơn. Thứ hai, nó khiến khách hàng hoàn toàn phụ thuộc vào các ngân hàng này, không thể tối ưu hóa lợi nhuận trong một thị trường được quản lý.

Đây đều là những cái giá rất đắt, và cũng là nguyên nhân gốc rễ khiến những người chỉ trích không muốn ủng hộ dự luật.

Điều đáng lo ngại là, về mặt hình thức, đạo luật này nhằm bảo vệ người tiêu dùng, cung cấp sự chắc chắn về quản lý và tích hợp tiền mã hóa vào hệ thống quản lý, nhưng các điều khoản của nó lại khéo léo ám chỉ điều ngược lại.

Những điều khoản này đặt trước giới hạn cho những bộ phận nào của hệ thống tài chính được tham gia vào cạnh tranh giá trị. Ngân hàng có thể tiếp tục hoạt động trong khuôn khổ quen thuộc, còn các nhà phát hành stablecoin sẽ bị buộc phải hoạt động trong một môi trường kinh tế hẹp hơn nhiều.

Nhưng dòng tiền không thích chờ đợi thụ động, nó sẽ chảy về nơi hiệu quả hơn. Lịch sử đã chứng minh rằng, mỗi khi vốn bị hạn chế ở một kênh, nó sẽ tìm đến kênh khác. Trớ trêu thay, đó lại chính là điều mà quản lý nhắm đến để ngăn chặn.

Đối với ngành tiền mã hóa, tin tốt là sự bất đồng về lập pháp cũng lan rộng ra ngoài lĩnh vực này.

Dự luật này vẫn chưa nhận được đủ sự ủng hộ tại Quốc hội. Một số nghị sĩ Đảng Dân chủ không muốn bỏ phiếu thuận trước khi thảo luận và xem xét một số sửa đổi được đề xuất. Nếu không có sự ủng hộ của họ, ngay cả khi dự luật coi sự phản đối của ngành tiền mã hóa là tiếng ồn, nó cũng không thể được thông qua. Ngay cả khi tất cả 53 nghị sĩ Đảng Cộng hòa bỏ phiếu thuận, dự luật vẫn cần ít nhất 7 nghị sĩ Đảng Dân chủ tại Thượng viện ủng hộ để đạt được đa số tuyệt đối và vượt qua cản trở thủ tục.

Tôi không mong đợi Hoa Kỳ sẽ ban hành một đạo luật làm hài lòng tất cả mọi người. Thậm chí, tôi cho rằng điều đó vừa bất khả thi vừa không nên có. Vấn đề ở chỗ, Hoa Kỳ không chỉ đang quản lý một loại tài sản mới, mà còn đang cố gắng lập pháp cho một hình thức tiền tệ mà đặc tính vốn có của nó là mang tính cạnh tranh rất mạnh. Điều này làm tăng độ khó, vì nó buộc các nhà lập pháp phải đối mặt trực diện với sự cạnh tranh và xây dựng những điều khoản có thể thách thức các tổ chức hiện hữu (trong trường hợp này là ngân hàng).

Việc siết chặt định nghĩa, hạn chế hành vi được phép, duy trì cấu trúc hiện tại là điều dễ hiểu. Tuy nhiên, làm như vậy có thể khiến quản lý trở thành công cụ phòng thủ, cuối cùng lại đẩy lui vốn thay vì thu hút vốn.

Vì vậy, điều quan trọng là sự phản đối Dự luật CLARITY không nên bị hiểu nhầm là phản đối quản lý. Nếu mục tiêu là tích hợp tiền mã hóa vào hệ thống tài chính, chứ không chỉ đơn thuần cô lập nó, thì Hoa Kỳ phải xây dựng các quy tắc cho phép loại tiền mới này cạnh tranh, thất bại và phát triển trong một khuôn khổ quản lý rõ ràng. Điều này sẽ buộc các tổ chức hiện có phải tự nâng cao năng lực của mình.

Cuối cùng, một đạo luật gây tổn hại đến chính nhóm mà nó tuyên bố bảo vệ, còn tệ hơn cả không có đạo luật nào.