Các mức thuế quan của Trump đối với Greenland đã hoàn toàn làm chệch hướng chiến lược xoa dịu của EU

EU Đối Mặt Với Thách Thức Giữa Làn Sóng Tăng Thuế Của Mỹ

Nguồn: Văn phòng Đại diện Thương mại Hoa Kỳ

Ursula von der Leyen đã gần như ăn mừng một thành tựu ngoại giao quan trọng—hoàn tất thỏa thuận thương mại với các nền kinh tế lớn nhất Nam Mỹ—thì Donald Trump phá vỡ khoảnh khắc đó. Ngay trước khi von der Leyen chuẩn bị phát biểu tại Paraguay, tổng thống Mỹ đã công bố một làn sóng thuế quan mới đối với châu Âu, viện dẫn lập trường của EU về Greenland làm lý do.

Các Tin Chính từ Bloomberg

Với tư cách là chủ tịch Ủy ban châu Âu, von der Leyen bất ngờ bị soi xét kỹ lưỡng, với nhiều người chờ đợi xem liệu bà có trực tiếp thách thức động thái mạnh bạo của Trump không. Thay vào đó, phản hồi của bà đến muộn vào buổi tối và bị nhiều quan chức, nhà ngoại giao chỉ trích là thiếu sức mạnh.

Paula Pinho, phát ngôn viên trưởng của Ủy ban châu Âu, đã bảo vệ von der Leyen, nói rằng, “Chủ tịch von der Leyen luôn hành động vì lợi ích tốt nhất của EU và công dân của mình.”

Sự kiện này làm nổi bật sự bất mãn ngày càng tăng với phong cách lãnh đạo của von der Leyen. Những người chỉ trích cho rằng xu hướng tìm kiếm thỏa hiệp với Trump của bà không những không giảm bớt áp lực từ Mỹ mà cũng không mang lại lợi ích rõ ràng cho châu Âu.

Arancha Gonzalez Laya, cựu bộ trưởng ngoại giao Tây Ban Nha, nhận xét: “Cách tiếp cận xoa dịu của châu Âu đã thất bại”, lặp lại cảm xúc được nhiều quan chức cấp cao chia sẻ một cách riêng tư.

Theo các nguồn tin nội bộ, von der Leyen cũng đã trì hoãn việc triển khai kế hoạch phục hồi kinh tế đã hứa, khiến châu Âu dễ bị tổn thương hơn trước các chiến thuật của Mỹ. Tranh chấp mới nhất về Greenland đã đẩy những vấn đề này lên cao trào, với những lời đe dọa áp thuế của Trump đang đưa Mỹ và EU tiến gần hơn tới một cuộc xung đột thương mại.

Trách nhiệm lớn đang đặt lên vai von der Leyen và EU. Khả năng của khối trong việc bảo vệ Ukraine trước sự gây hấn của Nga và thích ứng với bối cảnh toàn cầu đang thay đổi—nơi Mỹ và Trung Quốc thống lĩnh—đang bị đặt lên bàn cân.

Gonzalez Laya nhấn mạnh, “Châu Âu phải phát triển một chiến lược răn đe thông minh để đối phó với các tác nhân hiếu chiến.”

Bản phân tích này dựa trên các cuộc trao đổi với hơn một chục quan chức và nhà ngoại giao am hiểu về chính quyền von der Leyen, tất cả đều phát biểu ẩn danh để chia sẻ quan điểm thẳng thắn.

Nhiệm Kỳ Thứ Hai và Tham Vọng Kinh Tế của Von der Leyen

Cam kết tăng cường sức mạnh kinh tế và an ninh của EU là trung tâm cho chiến dịch tái tranh cử năm 2024 của von der Leyen. Bà đã trình bày một kế hoạch hành động rộng lớn do Mario Draghi, cựu Chủ tịch Ngân hàng Trung ương châu Âu, xây dựng, cho rằng thị trường chung rộng lớn và dân số đông đảo của châu Âu có thể được tận dụng để tăng ảnh hưởng toàn cầu.

Tuy nhiên, hơn một năm sau, phần lớn tầm nhìn này vẫn chưa trở thành hiện thực. EU đang đối mặt với các mối đe dọa kinh tế ngày càng tăng từ Mỹ và Trung Quốc, trong khi Nga tiếp tục là rủi ro an ninh ở biên giới.

Một số quan chức cho rằng von der Leyen quan tâm nhiều hơn đến các hoạt động quốc tế nổi bật thay vì công việc chi tiết về cải cách kinh tế trong nước. Tuy nhiên, Pinho đã bác bỏ những nhận định này là vô căn cứ.

Những người chỉ trích khác cho rằng đội ngũ của von der Leyen kiểm soát chặt chẽ hoạt động hàng ngày của Ủy ban, hạn chế quyền tự chủ của các ủy viên và làm chậm tiến trình vào thời điểm châu Âu không thể trì hoãn thêm.

Bản thân Draghi đã cảnh báo vào tháng 9 rằng EU không tiến hành cải cách cần thiết đủ nhanh, lưu ý rằng sự tự mãn sẽ khiến châu Âu tụt lại phía sau.

Ursula von der Leyen phát biểu trong lễ ký kết thỏa thuận giữa EU và các quốc gia Nam Mỹ vào ngày 17 tháng 1. Nguồn: Getty Images South America

Pinho đã phản bác lại những lời chỉ trích này, nhấn mạnh quá trình ra quyết định toàn diện và cảm giác cấp bách của Ủy ban. Bà chỉ ra thỏa thuận thương mại Nam Mỹ và các cuộc đàm phán đang diễn ra với Ấn Độ như bằng chứng về vai trò lãnh đạo của von der Leyen trong các vấn đề kinh tế.

Ngay cả những người phản đối cũng thừa nhận rằng von der Leyen đã dẫn dắt châu Âu vượt qua nhiều cuộc khủng hoảng lớn, đôi khi hưởng lợi từ cách tiếp cận tập trung của bà. Trong nhiệm kỳ đầu, bà đã điều phối việc mua vắc-xin của EU và thuyết phục các quốc gia thành viên cùng vay nợ để giúp người dân vượt qua cú sốc kinh tế.

Khi Nga xâm lược Ukraine, von der Leyen đã phối hợp chặt chẽ với Tổng thống Mỹ Joe Biden để áp đặt các lệnh trừng phạt mạnh mẽ lên Moscow, thúc đẩy châu Âu giảm phụ thuộc vào năng lượng Nga, và đảm bảo hỗ trợ tài chính liên tục cho Ukraine—ngay cả sau khi Trump rút viện trợ của Mỹ.

Bà cũng đã áp thuế lên xe điện Trung Quốc, bất chấp sự phản đối từ Đức, và ký được thỏa thuận thương mại tự do lớn nhất lịch sử EU với khối Mercosur sau 25 năm đàm phán. Các quan chức lưu ý rằng những thành tựu này không hề dễ dàng đạt được.

Căng Thẳng Xuyên Đại Tây Dương và Những Lựa Chọn Thương Mại

Von der Leyen bắt đầu nhiệm kỳ hai đúng lúc Trump trở lại Nhà Trắng, làm dấy lên lo ngại về một cuộc chiến thương mại xuyên Đại Tây Dương và khả năng mất đi sự ủng hộ của Mỹ đối với Ukraine. Bà đã nhanh chóng thúc đẩy một thỏa thuận thương mại, dù phải chấp nhận những thỏa hiệp khó khăn, theo lời khuyên của nhiều chính phủ EU.

Vào tháng 7, von der Leyen đã gặp Trump tại Scotland để hoàn tất một thỏa thuận áp thuế 15% lên hàng xuất khẩu EU sang Mỹ, trong khi loại bỏ thuế nhập khẩu đối với hàng hóa công nghiệp và một số sản phẩm nông nghiệp của Mỹ vào châu Âu. Bà mô tả thỏa thuận này mang lại “sự chắc chắn trong thời kỳ bất ổn”, phản ánh mong muốn của các lãnh đạo EU giữ Trump tiếp tục ủng hộ Ukraine.

Tuy nhiên, sự ổn định vẫn xa vời, và lập trường của Trump về Ukraine tiếp tục thay đổi. Ngay từ đầu, một số quan chức đã cảnh báo rằng EU đang nhượng bộ quá nhiều, dự đoán rằng Mỹ sẽ quay lại với những yêu cầu mới nếu khối này không có lập trường cứng rắn hơn. Mối lo ngại này gia tăng khi Washington mở rộng thuế quan và gây áp lực thay đổi các quy định về công nghệ của EU.

Sau những diễn biến mới nhất, thỏa thuận thương mại hiện đang bị đe dọa. Các lãnh đạo Nghị viện châu Âu đã tạm thời giữ lại sự chấp thuận, và một số người đặt câu hỏi về sự khôn ngoan của việc ký kết thỏa thuận. Nội bộ, ngày càng có cảm giác rằng cách tiếp cận hiện tại của EU với Mỹ không mang lại kết quả mong muốn, nhưng ít người kỳ vọng sẽ có sự thay đổi chiến lược lớn.

Trong khi đó, Ngân hàng Trung ương châu Âu mới đây cho biết các rào cản trong chính thị trường chung của EU hiện còn cao hơn cả các biện pháp của Mỹ, với mức thuế hiệu quả là 67% đối với hàng hóa và 95% đối với dịch vụ. Điều này củng cố quan điểm của các quan chức rằng, mặc dù không thể đổ lỗi cho von der Leyen về sự khó lường của Trump, bà cũng chưa làm đủ để cải thiện hoạt động của thị trường chung.

Dù phải đối mặt với sự chống đối từ các quốc gia thành viên EU thường xuyên chia rẽ, von der Leyen phần lớn vẫn tuân thủ các truyền thống đồng thuận của khối, dù cách tiếp cận này làm chậm tiến độ.

Draghi chỉ trích sự trì trệ này, cho rằng đôi khi nó bị ngụy biện là tôn trọng pháp quyền, trong khi thực ra chỉ là sự tự mãn.

Cơ Hội Bị Bỏ Lỡ và Liên Minh Đang Thay Đổi

Nỗ lực của von der Leyen nhằm thể hiện thành quả với thỏa thuận thương mại Nam Mỹ đã bị lu mờ bởi những hành động mới nhất của Trump. Thỏa thuận này nhằm chứng minh rằng châu Âu có thể xây dựng quan hệ kinh tế mạnh mẽ vượt ra ngoài Mỹ, nhưng sự chú ý nhanh chóng quay trở lại với việc xử lý mối quan hệ khó lường với Washington.

Theo một nhà ngoại giao cấp cao EU, châu Âu có thể cuối cùng sẽ phải cân nhắc lại quan hệ đối tác với Mỹ nếu chi phí tiếp tục vượt quá lợi ích, với tranh chấp Greenland có thể đánh dấu một bước ngoặt.

Bài Đọc Nổi Bật từ Bloomberg Businessweek

©2026 Bloomberg L.P.