AQSh-YEI ziddiyatlari kuchayarkan, kripto bozorlar notinch davrga tayyorlanmoqda

YeIdagi tarangliklar

Donald Trump o‘z diqqatini Grenlandiyaga qaratmoqda va u istagan narsasiga erisha olishini davomli ravishda ta’kidlaydi. Oldingi yillarda u Fed raisi Powellni lavozimidan olishni xohlagan va hatto Kanadani AQShning shtati sifatida birlashtirishni o‘ylagan. Har doim ham muvaffaqiyatli bo‘lmagan bo‘lsa-da, Trumpning qat’iy pozitsiyasi o‘tgan yili butun dunyo bo‘ylab misli ko‘rilmagan darajadagi bojlarni joriy qilgani orqali namoyon bo‘ldi.

Hozirda Grenlandiyani sotib olish g‘oyasiga qarshilik ko‘rsatilmoqda, chunki YeI ular oson o‘lja emasligini ko‘rsatmoqchi. Trumpning fikricha, AQSh, dunyoning “politsiyachisi” sifatida, boshqa davlatlardan qarzdor. Ayniqsa, YeIning harbiy kuchining yetishmasligi ularni NATO doirasida AQShga bog‘lab qo‘yadi va Trump bu faktni mahorat bilan o‘z foydasiga ishlatadi.

Yaqin kunlarda YeI va AQSh o‘rtasida yangi to‘qnashuvlar bo‘lishi ehtimoldan xoli emas. O‘tgan yil davomida shunga o‘xshash vaziyatlar ikki-uch marta sodir bo‘lib, har safar kriptovalyutalar narxining pasayishiga olib kelgan. Avvalgilariga o‘xshash boj urushi yuzaga kelishi mumkin. AQSh diplomatlarining bayonotiga ko‘ra, 1-fevraldan boshlab javob choralar boshlanadi va Trump tomonidan qo‘shimcha bojlar joriy etiladi. Amerika kompaniyalarini Yevropa Iqtisodiy Hududidan chiqarib tashlash va taxminan 100 milliard dollarlik javob bojlarini qo‘llash kabi chora-tadbirlar taklif qilinmoqda.

Oliy sud va bojlar

Huquqiy jihatdan, Trumpning cheklovsiz og‘ir bojlar joriy etish amaliyoti bahsli hisoblanadi. Quyi sudlar bu bojlarni bekor qilgan, ammo yakuniy qaror Oliy sudga tegishli. Sud 20-yanvar kuni soat 18:00 da o‘z qarorini e’lon qilishi kutilmoqda, ammo bu hali aniq emas. Ikki haftaga kechiktirilgan bo‘lsa-da, Oq uyning “qaror yanvarda qabul qilinadi” degan bayonoti ushbu haftani muhim hal qiluvchi bosqichga aylantiradi.

Agar bojlar bekor qilinsa, Trump yuzlab milliard dollar daromadni yo‘qotishi mumkin. Natijada, AQShga trillion dollarlik investitsiya kiritishga majburlangan davlatlar endi bunga majbur bo‘lmaydi. 2025 yil davomida bozor inqirozining oldini olish uchun olib borilgan muzokaralar samarasiz bo‘lib qoladi. Davlatlar AQSh bilan eski boj stavkalariga qaytadi. Bundan tashqari, bojlarning bekor qilinishi inflyatsiyaning ozgina pasayishiga ham hissa qo‘shishi mumkin.

Yo‘qotishlarning oldini olish uchun Trump boshqa davlatlarga alternativ investitsiya usullarini taklif qilishi, hamkorlik bo‘lmasa harbiy tahdidlarni ishga solishi mumkin. Umuman olganda, noaniqlik muhitining kuchayishi global iqtisodiy barqarorlikka xavf solmoqda. Trump “zaxira rejasi” borligini aytsa-da, u 15% dan ortiq soliqni olti oydan ko‘proq muddatga joriy qilish imkoniyatiga ega emas, bu esa barqaror yechim topishda to‘siq bo‘lmoqda.

Kriptovalyutalar barqaror muhitda rivojlanadi, noaniqlik esa ularning dushmani. Natijada, bu beqarorlik raqamli aktivlar bozori uchun jiddiy muammo tug‘dirmoqda.