Xitoyning yirik texnologik gigantlari, jumladan Alibaba va yangi startaplar, masalan Moonshot AI va Zhipu, so‘nggi yillarda juda samarali ishlagan bir qator AI modellari yaratdi. Xitoyning yana bir kompaniyasi DeepSeek, ko‘pchilik ekspertlarni hayratda qoldirgan holda, arzonroq kompyuter chiplaridan foydalangan holda ham yaxshi natijalar ko‘rsatgan model yaratdi.
Bu shuni anglatadiki, davlat nafaqat boshqalarning tajribasidan o‘rganmoqda, balki tezda rivojlanib, dunyodagi yetakchi AI dasturlari bilan oradagi tafovutni yopmoqda.
Hassabis ta’kidlashicha, mamlakat AQShda qilinayotgan ko‘plab ishlarni takrorlay oladi, biroq keyingi qiyinchilik innovatsiya — dunyoni oldinga siljitadigan butunlay yangi narsalarni yaratish. Hozircha Xitoy AI sohasida yetakchilikka juda yaqinlashmoqda, biroq dunyo uning bu chegaradan o‘tib keta oladimi, yo‘qmi kuzatadi.
Xitoy AI kuchli, biroq hali ham original g‘oyalar bo‘yicha orqada
Hassabisning aytishicha, Xitoy tez orada yetib oladi, biroq asosiy savol — u AI sohasida butunlay yangi narsa ixtiro qila oladimi. Uning fikricha, ixtiro qilish mavjud narsani ko‘chirish yoki yaxshilashdan 100 barobar qiyinroq.
Masalan, u 2017 yilda Google tadqiqotchilari tomonidan ilgari surilgan Transformer g‘oyasini tilga oldi. Bu g‘oya sun’iy intellekt tilni tushunishi, muammolarni hal qilishi va javoblar yaratishini tubdan o‘zgartirdi. Bugungi kunda u ChatGPT va Google Gemini kabi zamonaviy AI tizimlarining asosi hisoblanadi. Hassabis hozirga qadar Xitoy kompaniyalari AI’ni butunlay inqilob qiladigan hech qanday yangi narsa yaratmaganini ta’kidladi.
U DeepMind’ni o‘tmishdagi mashhur tadqiqot markazi Bell Labs bilan taqqosladi, bu markaz ko‘plab yirik kashfiyotlarni amalga oshirgan. Bell Labs olimlarni yangi g‘oyalarni sinab ko‘rishga va o‘rganishga undar edi.
Hassabis DeepMind ham xuddi shunday ishlashini, ya’ni faqat nusxa olish emas, balki yangi g‘oyalarni sinab ko‘rishini aytdi. Uning fikricha, AI sohasidagi navbatdagi katta qadam innovatsiya — butunlay yangi g‘oyalarni taklif qilishdir — va bu narsa, hatto Xitoy uchun ham, oson emas.
Chiplar taqchilligi Xitoyning AI rivojlanishini sekinlashtirmoqda
Xitoy duch kelayotgan muammolardan biri — kompyuter chiplarining taqchilligi. Kuchli AI juda qudratli kompyuterlarni talab qiladi va eng yuqori darajadagilari AQShdagi Nvidia kabi kompaniyalar chiplaridan foydalanadi. Hozirda Xitoy AQSh hukumati cheklovlari tufayli eng yaxshi chiplarni sotib ololmaydi. Ba’zi ilg‘or chiplarni sotib olishga ruxsat berilishi mumkin, biroq eng yaxshilarini emas.
Huawei kabi Xitoy kompaniyalari o‘z chiplarini ishlab chiqishga harakat qilmoqda, biroq ular Nvidia’ning eng ilg‘or chiplaridek kuchli emas. Bu esa davlatga eng yirik va qudratli AI dasturlarini o‘qitishda muammo tug‘dirishi mumkin. Vaqt o‘tishi bilan, ayrim ekspertlarning fikricha, bu holat Amerika va Xitoy AI sohasidagi tafovutni yanada kengaytirishi mumkin.
Xitoyning o‘zi ham rahbarlari buni qiyinligini tan oladi. Alibaba’dan bir texnik ekspert yaqinda Xitoy kompaniyasining AI sohasida AQShdan o‘zib ketish ehtimoli keyingi uch-besh yil ichida 20% dan kamligini aytdi. U AQShda ancha qudratli kompyuter resurslari borligini, bu esa katta farq qilishini ta’kidladi.
Shunga qaramay, Hassabis muammo faqat texnologiyada emas, balki odamlarning qanday fikrlashi va ixtirochilikda deb hisoblaydi. Xitoyda juda bilimli muhandislar bor, biroq butunlay yangi narsa yaratish hanuz juda qiyin.
Boshqa yirik texnologik rahbarlar ham Xitoyning yutuqlarini sezmoqda. Nvidia bosh direktori Jensen Huang, Xitoy energiya va infratuzilma sohalarida kuchli ekanini ta’kidladi. U AQSh chiplar sohasida yetakchi, biroq Xitoy AI modellari bo‘yicha juda yaqinlashib qolganini aytdi.
Muhim joylarda ko‘rinib turing. Cryptopolitan Research’da reklama joylashtiring va kripto sohasidagi eng ilg‘or investorlar va yaratuvchilarga yetib boring.
